Camino Creadigol – y daith gyntaf ar gyfer y llwybr pererinion trawsffiniol newydd rhwng Ferns, Wexford a Thyddewi Sir Benfro!

Mae grŵp eclectig o bererinion wedi’u dwyn ynghyd gan Cysylltiadau Hynafol i dreialu’r llwybr pererinion newydd rhwng Ferns yn Sir Wexford a Thyddewi yn Sir Benfro rhwng 1af ac 8fed o Fai 2022. Ymhlith y grŵp mae artistiaid o Sir Benfro: y canwr-gyfansoddwr Suzi MacGregor a’r artist symud Ailsa Richardson. O Wexford mae’r dawnsiwr Bonnie Boux a’r chwaraewr ffidil Kate Powell. Ochr yn ochr â nhw bydd pererinion cymunedol o’r ddau ranbarth, ac awdur teithio. Bydd gwneuthurwr ffilmiau yn cerdded ochr yn ochr â’r pererinion, gan ddogfennu’r tirweddau syfrdanol y byddant yn mynd drwyddynt a phrofiadau unigryw pob pererin. Bydd y grŵp yn cael ei arwain gan y tywyswr profiadol Iain Tweedale, sy’n rhedeg cwmni pererindod o’r enw Journeying, sydd wedi’i leoli yn Sir Benfro.

Bydd y llwybr pererindod 145 km (90 milltir) yn cael ei reoli gan Ymddiriedolaeth Pererindod Prydain a phartneriaid yn y tymor hir. Hwn fydd prif waddol y prosiect pedair blynedd o hyd, Cysylltiadau Hynafol, a ariennir gan ERDF, sy’n rhedeg tan fis Gorffennaf 2023. Nod y prosiect yw adeiladu ar a chryfhau’r cysylltiadau hanesyddol rhwng y ddwy wlad Geltaidd hyn, yn enwedig y cyfeillgarwch rhwng Dewi Sant, nawddsant Cymru a St Aidan o Ferns yn y cyfnod Canoloesol Cynnar. Mae’r Camino Creadigol yn gyfle i brofi’r llwybr a chynhyrchu ymatebion creadigol iddo er mwyn paratoi ar gyfer ei lansiad cyhoeddus llawn yn 2023.

Dywedodd y tywysydd Iain Tweedale:

“Rwy’n edrych ymlaen yn fawr at arwain y grŵp cyntaf o bererinion ar y llwybr,” meddai Iain Tweedale o Journeying. “Mae pererindod modern yn ymwneud â chymryd amser allan o’n bywydau prysur i fynd ar daith allanol drwy’r siroedd hardd hyn, ac ar daith fewnol i ailgysylltu â natur a ninnau mewn ffyrdd sy’n gallu bod yn wirioneddol drawsnewidiol.”

Mae’r Camino Creadigol yn cychwyn gyda phenwythnos o ddigwyddiadau yn Ferns, yn dangos prosiectau cymunedol a chelfyddydol sydd wedi’u cefnogi gan y prosiect Cysylltiadau Hynafol. Ar y 1af^o Fai, bydd y digwyddiadau gyda’r nos yn dechrau gyda sgwrs gan yr artist o Gymru sy’n enwog yn rhyngwladol, Bedwyr Williams, am ei gomisiwn celf gyhoeddus arfaethedig ‘Do the Little Things’ – cyfres o gychod gwenyn mawr ond cwbl weithredol wedi’u gwneud o bren cedrwydd i’w lleoli ger Eglwys Gadeiriol Sant Edan, Ferns, ac Eglwys Gadeiriol Tyddewi, Sir Benfro. Bydd y cychod gwenyn yn nodi dechrau a diwedd llwybr y pererinion ac yn talu teyrnged i’r cyfeillgarwch rhwng Dewi Sant a’i sant dan nawdd St Aidan, sylfaenydd Mynachlog Ferns. Dilynir hyn gan gyngerdd cyntaf o ddarn cerddoriaeth Geltaidd traddodiadol, wedi’i gyfansoddi a’i berfformio gan Melanie O’Reilly, yn canu ochr yn ochr â chorau lleol. Bydd y cwmni digwyddiadau o Wexford, Lanterns, yn cydlynu’r gwaith o ffarwelio gyda’r grŵp o bererinion, gan gynnwys llusernau wedi’u gwneud gan blant ysgol lleol a pherfformiad rhwyfo gan y Bloc Garman Drummers.

Mae’r llwybr yn mynd â’r grŵp o Ferns i Oulart, safle  heneb Tulach a’ tSolais sy’n cyd-fynd â heuldroen yr haul ac sy’n coffáu’r cynnydd yn yr Unol Wyddelig yn 1798, yna ymlaen i Oylgate, lle mae Ffynnon Sanctaidd wedi’i chysegru i Dewi Sant, ac yn parhau i’r de drwy’r Parc Treftadaeth Cenedlaethol, Mynydd Forth a Chastell Johnstown i Our Lady’s Ireland,  sydd wedi bod yn safle pererindod ers y 6ed Ganrif. Bydd y pererinion yn mynd ar y fferi o Rosslare draw i Abergwaun. Byddant yn cerdded ar lwybr yr arfordir drwy Lanwnda, eglwys fechan ar ben y clogwyni sy’n llawn hanes crefyddol a gwleidyddol, ymlaen i Fae Whitesands, lle datgelodd cloddiadau diweddar o Gapel Sant Padrig fanylion diddorol am safle a ddefnyddiwyd gan bererinion Canoloesol ers sawl canrif. Yn olaf, bydd y grŵp yn teithio i Gapel St Nons, man geni Dewi Sant ac ymlaen i Eglwys Gadeiriol Tyddewi, lle bydd pyped Dewi Sant enfawr a grëwyd gan Theatr y Byd Bach yn eu cyfarfod, a chôr cymunedol dan arweiniad Span Arts yn perfformio cân pererinion newydd ei chyfansoddi. Bydd y pedwar artist-bererin yn cyflwyno perfformiad byrfyfyr am eu taith a’r straeon a’r bobl maen nhw wedi dod ar eu traws ar hyd y ffordd.

Dywed Rheolwyr Prosiect Cysylltiadau Hynafol Siobhan McGovern a Rowan Matthiessen:

“Rydym ni mor gyffrous i fod yn lansio Camino Creadigol, sydd wedi bod ar y gweill ers dwy flynedd. Mae’n gyfle gwych i brofi llwybr newydd y pererinion yn ogystal â dathlu popeth mae Cysylltiadau Hynafol wedi’i gyflawni hyd yn hyn drwy ein rhaglenni celfyddydol a chymunedol. Bydd y digwyddiad yn dod â phobl at ei gilydd o ddwy ochr Môr Iwerddon mewn cyfuniad cyfoethog o gerdded, creadigrwydd, canu a dathlu cymunedol, gan osod y llwyfan ar gyfer dyfodol eang o gydweithio rhwng Wexford-Sir Benfro a thwristiaeth gynaliadwy”

Cyngor Sir Penfro sy’n arwain yr Hen Gysylltiadau ynghyd â’i bartneriaid Cyngor Sir Llwch Garmon, Awdurdod Parc Cenedlaethol Arfordir Penfro a Visit Wexford, wedi’i ariannu gan Gronfa Datblygu Rhanbarthol Ewrop drwy’r rhaglen cyd-weithredu Cymru ac Iwerddon.

Os oes gennych chi ddiddordeb mewn darganfod mwy neu gymryd rhan mewn unrhyw agwedd ar y prosiect Cysylltiadau Hynafol, anfonwch e-bost at y tîm yn AncientConnections@